Rośliny domowe Trójskrzyn

Opis

Cechy charakterystyczne Kodieum (Trójskrzynu, Krotonu)

Kodieum, Trójskrzyn, Kroton (Codiaeum) — rodzaj wieloletnich wiecznie zielonych drzew, krzewów i roślin zielnych z rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae) liczący w przybliżeniu piętnaście gatunków (od 14 do 17). Występują one w Indiach Wschodnich, Malezji, na niektórych wyspach Archipelagu Malajskiego (Wielkich Wyspach Sundajskich, Małych Wyspach Sundajskich, Molukach), cenione za piękno liści —a były cenione tam jako popularne kultury dekoracyjne na długo przed 1860 rokiem, kiedy pierwsze egzemplarze zostały przywiezione do Europy.

Do hodowania w pokojach «wezwany jest» tylko krzew (od 50 do 300 centymetrów wysokości) Kroton pstry (Codiaeum variegatum) z żółtymi żyłkami. Stał się on przez półtora wieku «patriarchą» tak bardzo ogromnego klanu odmian i hybryd, że dokładnie posortowanie ich już teraz, chyba nie jest możliwe. W większej części zostały one nazwane w języku angielskim. Na przykład: «Excellent» (w tłumaczeniu na język polski oznacza «Wspaniały»), «Gold Finger» («Złoty palec»), «Gold King» («Złoty król»), «Gold Star» («Złota gwiazda»), «Gold Sun» («Złote słońce»), «Norma» («Wzorzec»), «Vulcan» («Wulkan»). Nawiasem mówiąc, w «Wzorcu» w zielonych liściach z żółtymi plamami są czerwone żyłki, a w «Wulkanie» —w żółtych liściach z czerwonymi brzegami są zielone …

Kształty liści są różnorodne, nierzadko asymetryczne. Blaszki liściowe są wąskie lub szerokie, płaskie lub spiralnie skręcone, taśmo- lub palco-podobne, wycięte równo lub dziwacznie… Najbardziej dekoracyjne są młode rośliny (do 3 lat). W ich «strojach» dominują żółtawe, zielone, jaskrawo jasnozielone tony. Z wiekiem wzmacnia się zażółcenie. Następnie pojawiają się szkarłatne, czerwone, różowe plamy i pasy. Łatwo jest zauważyć obecność białej, pomarańczowej, brązowej barwy. Czasami tu i tam widoczne są ślady czarnej.

Początkującym, którzy po raz pierwszy spróbują hodować Kodieum, trzeba wiedzieć następująco:

1) jest ono znane pod rosyjskimi nazwami: Kodieum, Kodium, «Płaszcz Józefa» i… Kroton (Croton). Ta ostatnia używana jest częściej niż inne, chociaż w rzeczywistości odnosi się do innego rodzaju tej samej rodziny znacznie liczniejszemu (około 1200 gatunków), czyli szerzej rozpowszechnionemu na powierzchni Ziemi;

2) Kodieum kwitnie regularnie (w odpowiedzi na prawidłową pielęgnację, w tym odpowiednie terminowe zasilanie), ale zużywa na to wiele energii, a pojawiające się (na początku wiosny) drobne i niepozorne kwiatki (białe lub żółte), lepiej jest od razu zrywać;

3) z reguły rozwija się szybko (można powiedzieć: bardzo szybko), jednak czasami—skokami (wypuści 2-4 listki — i «zastyga» na jakiś czas);

4) potrzebuje stabilnej atmosfery (ciepłej i wilgotnej), i dlatego nie nadaje się do trzymania latem w ogrodzie, na balkonie lub na otwartej werandzie;

5) uspokaja człowieka, sprzyja rozproszeniu napięcia nerwowego, daje pewności siebie, pomaga dokonać wyboru (a nawet mówią, chroni nastolatków przed popadaniem w złe towarzystwo);

ALE (UWAGA!):

6) sok mleczny wydzielany przez Kodieum przy uszkodzeniu mechanicznym liścia lub pnia może spowodować podrażnienie skóry i dlatego uważa się za trujący! Po jakiejkolwiek pracy z tą rośliną, myjcie ręce z mydłem!

Sekrety udanej uprawy Kodieum (Trójskrzynu, Krotonu)

Przy deficycie światłą traci pstrokatość, czyli zieleń liści staje się monotonna, jednakowo nudna. Oprócz tego w półcieniu mogą one maleć, a w ogóle będzie ono rosnąć powoli, jakby niechętnie. Wydzielcie «wychowankowi» bardzo jasne miejsce, ale bez bezpośrednich promieni słonecznych w południe. Zimą wybierzcie okno południowe lub zachodnie, jeśli takich nie ma — dodatkowo doświetlajcie sztucznym oświetleniem. Latem pożądane jest wschodnie lub zachodnie okno. Żeby zapewnić równomierną gęstą koronę, obracajcie ją różnymi stronami do źródła światła.

Wiosną i latem podlewajcie Kodieum regularnie i obficie, ponieważ przy niewystarczającej ilości wilgoci w glebie liście robią się przezierne. Sprawdzając palcem nie pozwólcie jej wyschnąć głębiej, niż na 1-2 centymetry— ale nie pozwalajcie wodzie długo stać w podstawce. Jesienią i zimą ograniczcie podlewanie. Wskazana jest woda miękka i ciepła (o temperaturze pokojowej) — od zimnej «przystojniak» zdolny jest nagle zrzucić liście.

Jest on bardzo wrażliwy na wilgotności względną otaczającego powietrza, lubi codzienne opryskiwania, cotygodniowe (w każdym sezonie) przecieranie liści mokrą szmatką oraz podstawkę ze zwilżającym wypełniaczem (otoczakami lub keramzytem). Dodatkowo możecie obok doniczki postawić szeroką miskę z wodą. Dodawanie preparatu «Cyrkon» do wody do podlewania i opryskiwania (1-2 krople na szklankę) obiecuje stymulować wzrost nowych liści — chcecie przekonać się?

Zakresy najbardziej korzystnych temperatur: latem — 20-22°C, zimą (od października do końca lutego) — 18-20°C. Nagłe skoki temperatury (jak i przeciągi) Krotonowi nie podobają się — liście mogą popękać i/lub opaść. Jego korzenie nie znoszą zimna — znaczy, zimą doniczkę umieszczoną na zimnym parapecie okiennym lub podłodze osłaniajcie od dołu uszczelką termoizolacyjną (grubą drewnianą deseczką lub płytką styropianu).

Od marca do końca września (w okresie aktywnego wzrostu) co tydzień zasilajcie «wychowanka» nawozami, jakimkolwiek kompleksowym nawozem mineralnym dla ozdobnych roślin liściastych (przeczytajcie instrukcję: czy nie dużo jest w nim azotu?), a jeszcze lepiej —nawozem specjalnym dla form o pstrych liściach. Z nadejściem chłodów zmniejszcie częstotliwość zasilania do raz w miesiącu. Dokonujcie go natychmiast po podlewaniu, ale nie przed nim.

Młode rośliny są przesadzane co roku, a następnie — co 2 lata, i co 3. Nowe naczynie (ceramiczne lub plastikowe) niech będzie tylko o 2-3 centymetry większe od starego, ponieważ doniczek o zbyt dużych rozmiarach Kodieum nie lubi. Na dno do jednej czwartej jej wysokości koniecznie nasypcie drenaż (mieszaninę glinianych skorupek, węgla drzewnego i keramzytu), żeby zapobiec zastojowi wilgoci oraz jego tragicznemu skutkowi — gniciu korzeni. Żeby je nie uszkodzić, przesadzanie wykonujcie przenoszeniem bez uszkodzenia starej bryły ziemi. Świeże podłoże powinno mieć słabą (pH = 5,0-6,0) lub obojętną (pH = 6,0-7,0) kwasowość. Jej trywialny «przepis» dla młodego Krotonu — ziemia darniowa plus ziemia liściowa (kompost liściowy) plus piasek w proporcji 1 : 2 : 1, dla dorosłych roślin część ziemi darniowej nieco zwiększają. Spróbujcie poeksperymentować z niedużymi dodatkami ziemi torfowej i mączki kostnej.

Kodieum rozmnaża się przeważnie przez sadzonki wierzchołkowe o długości 10-15 centymetrów. Wiosną (w końcu maja lub na początku czerwca) odetnijcie zdrewniałą sadzonkę ostrym narzędziem, sok zmyjcie ciepłą wodą, liście wokół pnia zwiążcie luźno, wysadźcie w mieszaninę torfowca, torfu i piasku. Przykryjcie folią, czyli urządźcie mini-szklarnię. Trzeba ją codziennie wietrzyć, a sadzonkę — opryskiwać. Jeśli wszystko jest zrobiono prawidłowo, to zakorzeni się ona nie później niż za miesiąc. Można przyśpieszyć proces zakorzenienia: a) zanurzając sadzonkę (przed umieszczeniem w szklarni) w biostymulatorze wzrostu (na przykład w «Korniewin»); b) podgrzewając od dołu szklarnię.

Druga metoda rozmnażania — przez odkłady powietrzne. Wybierzcie giętką gałąź, nagi odcinek łodygi zgiąć do ziemi tak, żeby był pod powierzchnią, przysypać i zabezpieczyć. Gdy gałąź zakorzeni się tym odcinkiem, odetnijcie ją i przenieście do nowej doniczki.

Trzeci sposób rozmnażania — przez nasiona w styczniu-lutym. Uprzednio trzeba je zamoczyć w «Kornewinie» na kilka godzin, po czym wysadzajcie w analogicznej mini-szklarni — i po 3-4 tygodniach pojawią się kiełki.

Przycinanie pędów i gałęzi w celu ukształtowania krzewu, Kroton znosi bezboleśnie. Wykonywane jest wczesną wiosną.

Ewentualne trudności

W młodych liściach barwa jest mniej jaskrawa, niż w starych, — jest to normalnie, nie martwcie się.

Pstrokatość ubarwienia może zostać utracona przy nadmiarze światła (całkiem fizyczne «wypalanie»), oraz z powodu niedostatecznego oświetlenia i/lub mikroelementów w zasilaniu.

Suche brązowe plamy na liściach — świadectwo oparzenia słonecznego.

Końce liści ciemnieją (brązowieją) i usychają— szukajcie przyczyny wśród trzech «małości»: albo mała ilość wody do podlewania, albo mała wilgotność względna otaczającego powietrza, albo mała jego temperatura. Co więcej: z powodu niewystarczającego podlewania lub nadmiernej suchości powietrza liście (dolne) mogą odpaść w całości, a zbyt niska temperatura grozi gniciem korzeni, ponieważ parowanie wilgoci z podłoża odbywa się wolniej (czyli powstaje sytuacja równoważna do przelania). Inne skutki niepożądanego chłodu: zmienia się kolor liści, brązowieją ich brzegi, spowalnia się ogólny wzrost «ulubieńca».

Opadanie dolnych liści może być również naturalnym objawem starości.

Liście żółkną i usychają — róbcie częstsze opryskiwania do kilku razy w dzień (aktualne to jest zwłaszcza zimą, kiedy w domu pracują wszystkie urządzenia grzewcze), jednak najpierw sprawdźcie: czy gleba nie jest zbyt mokra, czy nie jest zbyt ubita (tracąc swoją przepuszczalność), czy doniczka nie jest zbyt ciasna.

Liście pękają — winnymi mogą okazać się albo nieregularność podlewania, albo suche powietrze, albo nagłe skoki temperaturowe, albo przekarmienie azotem.

Fioletowy nalot na spodnich stronach liści, który po umyciu tworzy się ponownie, a one intensywnie opadają — najprawdopodobniej, objawy chorób grzybiczych. Stosujcie fungicydy (3-4 razy w odstępach 10-dniowych, obróbcie roślinę i polejcie glebę).

Z owadów-szkodników Kodieum dość często «nawiedzają»:

— bedliszki (drobne latające meszki). Niebezpieczne są nie one same, a ich larwy (dla systemu korzeniowego), ale tępić je trzeba jednocześnie i w powietrzu, i w ziemi;

— przędziorki szklarniowce. Pośrednie objawy: obecność cienkiej pajęczynki na spodnich stronach liści, utrata ubarwienia (liście jakby blakną);

— czerwce mączyste (są podobne do białych chrząszczy z mnóstwem «nóżek» na brzegach owalnych ciałek);

— tarczniki. Objaw: pojawienie się czarno-brązowych wosko-podobnych blaszek na różnych częściach rośliny.

Jak widać, trosk-kłopotów z Krotonem jest niemało, ale podbije on tych, którzy skłonni są wypełnić każdy dzień swojego życia pstrymi jaskrawymi barwami ze względu na dobre samopoczucie.